De handelsnaam in faillissement

Bij een faillissement vallen in principe alle bezittingen – zoals het bedrijfspand en de gereedschappen – van de failliete onderneming in de failliete boedel. De curator zal, om de schuldeisers en zijn eigen salaris te voldoen, proberen deze bezittingen voor een zo aantrekkelijk mogelijke prijs te verkopen.

Ook een handelsnaam valt onder de bezittingen van de onderneming, en kan bij faillissement dan ook door de curator worden verkocht. De curator kan de handelsnaam alleen niet zomaar verkopen. De Handelsnaamwet bepaalt namelijk in artikel 2 dat de handelsnaam slechts overgedragen kan worden ‘in verbinding met de onderneming die onder die naam wordt gedreven’. Dit betekent dus dat de onderneming moet worden overgedragen om de handelsnaam te laten voortbestaan.

Wordt de handelsnaam zonder de onderliggende onderneming verkocht, dan kan de koper de handelsnaam wel gaan gebruiken wanneer de onderneming van de verkoper wordt gestaakt, maar de koper kan zich dan niet op het eerdere handelsnaamgebruik van de verkoper beroepen. De specifieke handelsnaam (en het eerdere handelsnaamgebruik) is dan namelijk niet overgegaan naar de koper. Dit brengt met zich dat de koper pas vanaf het moment dat hij zelf begint met het voeren van de handelsnaam bescherming opbouwt. Een bedrijf met een ouder handelsnaamrecht (dat wellicht altijd werd gedoogd door de verkoper) kan dan ineens met succes optreden tegen de koper.

Omdat het handelsnaamrecht verbonden is aan het feitelijk drijven van een onderneming, is het bij een faillissement belangrijk dat de curator snel overgaat tot verkoop van de handelsnaam én de onderneming. Wanneer hij hier te lang mee wacht kan het zo zijn dat er geen handelsnaamrecht meer bestaat. Er is dan immers te lang geen onderneming meer onder die naam gedreven. Een derde kan dan gemakkelijk in de tussentijd een onderneming beginnen met dezelfde handelsnaam en daarmee het oudste handelsnaamrecht vestigen. Hiermee kan hij dan, indien aan alle vereisten uit de Handelsnaamwet is voldaan, anderen (waaronder de koper van de handelsnaam uit de boedel) verbieden een soortgelijke handelsnaam te voeren.

Om dergelijke situaties te vermijden is het aan te raden om de bedrijfsnaam als merknaam te registreren. Merkrechten kunnen namelijk wel zelfstandig, los van een onderneming, worden verhandeld. Maar, ook een merkrecht moet gedurende een bepaalde periode worden gebruikt om niet te vervallen. Deze periode staat, in tegenstelling tot bij het Handelsnaamrecht, wel vast en is dan ook beter controleerbaar. Het kopen van een handelsnaam uit een faillissement, los van de onderneming, is in ieder geval sterk af te raden.